Ledenpeiling verzuim, schoolaanwezigheid en thuiszitten
Aanpak verzuim, schoolaanwezigheid en thuiszitten vraagt om ontschotting en regie. Scholen in het basis- en gespecialiseerd onderwijs lopen bij het aanpakken van verzuim aan tegen schotten tussen onderwijs- en zorgfinanciering. Daarnaast hebben zij behoefte aan meer regie rondom leerlingen die thuiszitten. Dit blijkt uit een ledenpeiling van AVS, Sectorraad GO en de PO-Raad.
Thuiszitten vormt geen marginaal probleem: driekwart van de deelnemende schoolorganisaties heeft te maken met leerlingen die thuiszitten. Thuiszitten is volgens scholen zelden een enkelvoudig verzuimprobleem, maar vaak het gevolg van complexe gezinsproblematiek, wachtlijsten in de zorg en een ontoereikende ondersteuningsinfrastructuur.
Behoefte aan regie, borging en perspectief
Veel schoolorganisaties en schoolleiders geven aan dat de scheiding tussen onderwijs- en zorgbudgetten de ondersteuning aan leerlingen die verzuimen en/of thuiszitten belemmert. Aanpakken stranden volgens hen zodra externe expertise langs gescheiden financieringskanalen geregeld moet worden. Schoolorganisaties en schoolleiders roepen daarom op de onderwijs- en zorgbudgetten te ontschotten. Zo is de grens tussen onderwijsbudget en zorgbudget geen belemmering voor snelle hulp.
Schoolleiders pleiten daarnaast voor één regisseur op de gezinsproblematiek, terwijl de school de regie houdt op het onderwijsdeel. Daarbij geven zij de voorkeur aan vaste ketenpartners in de school, zoals jeugdwerkers en leerplichtambtenaren, ten opzichte van formele overlegtafels.
Uit de peiling blijkt bovendien dat de transitie naar inclusiever onderwijs de druk op basisscholen verhoogt. Expertise vanuit het gespecialiseerd onderwijs dreigt te versnipperen en zou gericht ingezet moeten worden bij schoolorganisaties. Schoolleiders vragen daarom om borging en passende inzet van die kennis. Zij hebben ook behoefte aan duidelijkheid over, en een perspectief op de route naar inclusief onderwijs in 2035 en de bijbehorende bekostiging.
Versnippering remt goede registratie en beleid
Schoolorganisaties en schoolleiders kaarten in de peiling ook structurele knelpunten aan als het gaat om registratie van verzuim en het beleid daaromheen. Een daarvan is dat de definities van verzuim en thuiszitten verschillen per school. Hierdoor is het moeilijker om cijfers met elkaar te vergelijken en regionaal samen te werken aan een oplossing.
Scholen moeten bovendien verzuim bijhouden in zowel hun eigen leerlingadministratiesysteem als in de externe systemen van partners. Zij ervaren dat als een zware administratieve last.
Schoolleiders worstelen met tijdig handelen bij verzuim en thuiszitten
Deelnemende schoolorganisaties en schoolleiders hebben in het algemeen wel goed zicht op verzuim. Tegelijkertijd zorgt dat er niet voor dat er vroeg gehandeld wordt als een leerling thuis komt te zitten.
Zo wacht 43 procent van de deelnemende schoolleiders langer dan een maand voordat zij externe hulp inschakelen bij de eerste signalen van verzuim. Als hulp wordt ingeroepen, duurt het in 37% van de gevallen nog eens langer dan drie maanden voordat die beschikbaar is.
Daarnaast geeft maar zo’n 60 procent van de deelnemende schoolleiders aan dat zij zich (ruim) voldoende toegerust voelen om een situatie aan te pakken als een leerling thuis komt te zitten. Daarom worden specialisten als verzuimcoördinatoren ingezet, die scholen ondersteunen bij vastgelopen casuïstiek.
Tot slot
De peiling laat schoolleiders en schoolorganisaties zien die alert zijn, betrokken en bereid om verantwoordelijkheid te nemen, maar zij lopen vast in systemen die niet meebewegen met wat leerlingen en gezinnen nodig hebben. Er moeten bestuurlijke en politieke keuzes gemaakt worden om schoolaanwezigheid werkelijk te versterken. Pas dan kan het goede zicht van schoolleiders ook leiden tot tijdig en passend handelen.
Over de peiling
Deze ledenpeiling is een gezamenlijk initiatief van AVS, Sectorraad GO en de PO-Raad. De vragenlijst is tussen 2 en 12 maart ingevuld door 204 schoolbestuurders, zowel binnen het basisonderwijs als gespecialiseerd onderwijs. Tegelijkertijd is de vragenlijst uitgezet onder schoolleiders, met een aantal extra vragen die passen bij hun dagelijkse werkzaamheden. 494 schoolleiders vulden de vragenlijst volledig of deels in. De peiling vertegenwoordigt respondenten die lid zijn van AVS, PO-Raad en Sectorraad GO.