Kamerdebat passend onderwijs: brede steun voor verandering, zorgen over uitvoering

‘’Ik wil van passend naar inclusief onderwijs’’, sprak de staatssecretaris tijdens het debat in de Tweede Kamer op 27 mei over de toekomst van passend onderwijs. Kamerleden spraken onder meer over thuiszitters, wachtlijsten, leerlingenvervoer, de EMB-doelgroep en de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorg. Tegelijkertijd bleef er veel aandacht voor de uitvoerbaarheid van inclusief onderwijs. In het najaar volgt een vervolgoverleg in de Tweede Kamer.

Grote zorgen over thuiszitters en wachtlijsten

Vrijwel alle partijen vinden dat het huidige systeem vastloopt. Het aantal leerlingen dat langdurig thuiszit of onvoldoende onderwijs krijgt, blijft hoog. De staatssecretaris erkende dat beter inzicht nodig is in aantallen, oorzaken en maatregelen om uitval te voorkomen.

Ook de wachtlijsten in het gespecialiseerd onderwijs blijven een groot probleem. Uit monitoronderzoek blijkt dat leerlingen steeds langer moeten wachten op een passende plek.

Inclusief onderwijs: steun en zorgen

Het kabinet wil toewerken naar inclusiever onderwijs in 2035. Volgens de staatssecretaris moet het onderwijs zich beter aanpassen aan het kind, in plaats van andersom.

In de Kamer was brede steun voor meer ondersteuning op reguliere scholen en betere samenwerking tussen onderwijs en zorg. Tegelijkertijd waarschuwden verschillende partijen dat het gespecialiseerd onderwijs niet onder druk mag komen te staan. Zij benadrukten het belang van rust, structuur en specialistische expertise voor leerlingen die dat nodig hebben.

Volgens de staatssecretaris betekent inclusiever onderwijs niet dat specialistische ondersteuning verdwijnt. Juist de expertise uit het gespecialiseerd onderwijs moet breder beschikbaar komen.

Meer maatwerk, minder bureaucratie

Breed in de Kamer was steun voor minder administratieve lasten en meer maatwerk. Er wordt gewerkt aan een wetsvoorstel maatwerk dat voor de zomer in internetconsultatie gaat. Daarin komen onder meer eenvoudigere regels voor OPP’s en TLV’s. Daarnaast moet het makkelijker worden om onderwijs en zorg te combineren, flexibeler om te gaan met onderwijstijd en digitaal afstandsonderwijs in te zetten.

Ook werd aandacht gevraagd voor leerlingen in leerroute 1 en 2, die steeds vaker moeilijk passende dagbesteding vinden. De minister gaat hierover in gesprek met gemeenten en zorgkantoren.

Samenwerkingsverbanden onder druk

Kamerleden uit verschillende partijen uitten kritiek op regionale verschillen, bureaucratie en onduidelijke besteding van middelen binnen samenwerkingsverbanden passend onderwijs.

De staatssecretaris kondigde aan het toezicht te versterken en te onderzoeken of een deel van het budget rechtstreeks naar scholen kan gaan.

Zorg in onderwijstijd steviger verankerd

Ook Zorg in Onderwijstijd (ZiO) kwam uitgebreid aan bod. Kamerleden wezen op situaties waarin onderwijs en zorg nog onvoldoende samenwerken, waardoor leerlingen tussen systemen vastlopen. De minister voor Langdurige Zorg erkende dat dit een complex vraagstuk blijft. Daarom wordt gewerkt aan wettelijke verankering van de verbeteraanpak ZiO.

Het kabinet wil de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorgaanbieders steviger vastleggen in wetgeving. CDA-Kamerlid Sarath Hamstra noemde daarbij een werkbezoek aan Onderwijscentrum Leijpark, samen met PVV-Kamerlid Annette Raijer, als voorbeeld van hoe samenwerking in de praktijk goed kan werken.

Veel aandacht voor EMB-leerlingen

De positie van leerlingen met een ernstig meervoudige beperking (EMB) kreeg veel aandacht. Kamerleden vroegen om langdurige zekerheid, minder bureaucratie en betere samenwerking tussen onderwijs en zorg.

Eerder gemaakte afspraken moeten opnieuw worden bevestigd, waaronder:

• een hoge TLV;
• een TLV voor de gehele schoolloopbaan;
• één landelijk format voor inschrijving.

Sectorraad GO en ONSwv kregen van de staatssecretaris de opdracht om bestuurlijke afspraken vast te leggen voor duurzame ondersteuning aan EMB-leerlingen. Het gaat hier om een toezegging, dat het voor deze leerlingen gewoon goed geregeld moet zijn.

Leerlingenvervoer blijft knelpunt

Ook het leerlingenvervoer kwam nadrukkelijk aan bod. Kamerleden spraken over lange reistijden en aanbestedingen die vooral op prijs worden gestuurd.

De staatssecretaris werkt samen met betrokken partijen aan landelijke afspraken en minimumnormen voor leerlingenvervoer. De Sectorraad GO neemt deel aan de werkgroepen en stuurgroep die hiervoor zijn ingericht.

Transitieplan richting 2035

Het kabinet werkt aan een transitieplan inclusief onderwijs dat begin 2027 naar de Tweede Kamer moet gaan. Daarin komen in ieder geval:

• doelstellingen richting 2035;
• financiële keuzes;
• drie fases met ijkmomenten;
• afspraken over samenwerking tussen onderwijs en zorg;
• een verdere uitwerking van inclusief onderwijs.

In de bijlage een kort overzicht van de berichtgeving in de media over dit debat.