Bruggen bouwen: Een verhaal over het fundament, de bouwstenen en het gereedschap voor een inclusieve leeromgeving

Anke de Boer is benoemd tot bijzonder hoogleraar bij de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Haar leerstoel, gericht op orthopedagogiek en klinische onderwijskunde is ingebed bij RENN4, een organisatie voor gespecialiseerd onderwijs in Groningen, Friesland en Drenthe.

In haar oratie Bruggen bouwen schetst prof. dr. Anke de Boer, bijzonder hoogleraar Gespecialiseerd en Inclusief Onderwijs aan de Rijksuniversiteit Groningen, een urgente en hoopvolle visie: een onderwijssysteem waarin alle leerlingen, ongeacht hun ondersteuningsbehoeften, zich thuis voelen, samen leren en groeien.

Haar verhaal begint met Jeffrey, een 13-jarige jongen die door zijn turbulente schoolloopbaan van het regulier onderwijs in het speciaal onderwijs belandde. Zijn wens – “Ik wil gewoon normaal zijn!” – staat symbool voor de uitdagingen die nog altijd bestaan in het Nederlandse onderwijs. Ondanks internationale verdragen en beleidsambities is inclusief onderwijs nog geen realiteit: gespecialiseerd en regulier onderwijs bestaan vaak als gescheiden werelden, met wachtlijsten en onvoldoende aansluiting.

Vier bouwstenen

De Boer introduceert vier bouwstenen om deze kloof te overbruggen. Allereerst benadrukt ze het belang van een inclusieve cultuur, waarbij positieve attitudes, zelfeffectiviteit van leraren en onderlinge samenwerking centraal staan. Vervolgens pleit ze voor zicht op leerlingstromen: door in- en uitstroom van leerlingen in het speciaal onderwijs beter te begrijpen, kunnen we tijdige en passende ondersteuning bieden.

De derde bouwsteen is evidence-informed praktijken, zoals de inzet van onderwijsassistenten, en aanpakken voor het omgaan met uitdagend gedrag. De vierde bouwsteen gaat over het verstevigen van de sociale inclusie. Want, zo stelt De Boer, sociale inclusie is een voorwaarde voor optimale ontwikkeling van leerlingen. Eenzaamheid en gebrek aan vriendschappen kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor zelfbeeld, motivatie en schoolsucces.

Lees hier de gehele oratie van Anke de Boer