Staat van het Onderwijs 2026: kwaliteit in het gespecialiseerd onderwijs onder druk van het systeem

Uit De Staat van het Onderwijs 2026 blijkt dat het gespecialiseerd onderwijs overwegend voldoet aan de basiskwaliteit en dat leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs in hoge mate uitstromen op het beoogde niveau. Examenresultaten in het vso zijn stabiel en vergelijkbaar met die van het regulier onderwijs. Dit onderstreept de professionele kwaliteit en het maatwerk dat scholen in het gespecialiseerd onderwijs leveren.

Tegelijkertijd signaleert de inspectie dat de druk op het gespecialiseerd onderwijs toeneemt. Het aantal leerlingen met complexe ondersteuningsvragen groeit en in een aanzienlijk deel van de regio’s functioneren samenwerkingsverbanden onvoldoende. Bij een kwart van de po‑ en een derde van de vo‑samenwerkingsverbanden is sprake van tekortkomingen, met name in de kwaliteitscultuur en het dekkend netwerk van voorzieningen. Dit heeft directe gevolgen voor de instroom en belasting van het (v)so.

Herstel van tekortkomingen

Daarnaast ziet de inspectie dat het herstel van tekortkomingen meer tijd kost dan voorheen, zowel bij scholen als bij samenwerkingsverbanden. Verwachtingen ten aanzien van kwaliteitszorg, verantwoording en borging blijven onverminderd hoog, terwijl schoolleiders in het gespecialiseerd onderwijs te maken hebben met toenemende complexiteit en werkdruk, waardoor zij minder toekomen aan onderwijskundig leiderschap.

De inspectie maakt duidelijk dat het gespecialiseerd onderwijs binnen een veeleisend stelsel blijft presteren, maar dat duurzame kwaliteit alleen mogelijk is wanneer de keten als geheel beter functioneert. Goed werkende regionale samenwerking, versterking van preventie in het regulier onderwijs en realistische randvoorwaarden voor scholen zijn noodzakelijk om de kwaliteit van het gespecialiseerd onderwijs blijvend te borgen.

Download hier Sectorbeeld – De Staat van het (Voortgezet) speciaal onderwijs 2026

Download hier de Staat van het Onderwijs 2026